Melisa lekarska
Melisa lekarska (Melissa officinalis) należy do rodziny Wargowych (Labiatae). Dotarła do Europy dzięki benedyktynom, którzy uprawiali ją w swoich przyklasztornych ogródkach. Jest to roślina o przyjemnym cytrynowym zapachu. Uwalnia się on przy zgniataniu miękkich listków rośliny.
Lecznicze działanie melisy dostrzeżono już w starożytności. W swej medycznej praktyce stosował ją lekarz grecki Dioskurides (I w. n. e.), a także arabski medyk Awicenna (X-XI w. ).
Melisa należy do surowców o działaniu przede wszystkim uspokajającym. Takie działanie zawdzięcza składnikom olejku eterycznego, którego znaczne ilości znajdują się w całym zielu, a szczególnie w jego liściach. W skład olejku eterycznego wchodzą związki terpenowe: cytral, cytronelal, kariofilen, kopaen oraz pochodna fenolowa - octan eugenolu. W surowcu obecne są także kwasy polifenolowe (kwas kawowy, chlorogenowy, rozmarynowy), garbniki, cukry, gorycze, sole mineralne i flawonoidy.
Najczęściej przygotowuje się preparaty lecznicze z ziela melisy w postaci odwarów. Surowiec zalewa się zimną wodą i ogrzewa przez 15 minut, po czym odstawia się na 15 minut pod przykryciem, następnie przecedza. Odwary z ziela stosuje się najczęściej w stanach pobudzenia nerwowego, nerwicy wegetatywnej powstałej w wyniku dolegliwości serca, żołądka, woreczka żółciowego lub wątroby. Przynoszą one także pomoc w zaburzeniach miesiączkowania oraz w niedostatecznym wydzielaniu mleka u karmiących matek. Natomiast napar, powstały przez zalanie ziela lub liści wrzącą wodą, przynosi ulgę w migrenach, usuwa zmęczenie, łagodzi ból głowy i ułatwia zasypianie.
W dolegliwościach ze strony układu oddechowego, takich jak: grypa, przeziębienie, zaflegmienie płuc lub astma przynoszą pomoc inhalacje melisowe. Przygotowuje się je z naparu lub olejku melisowego.
Zewnętrznie można zastosować napar z melisy w dolegliwościach powstałych po ukąszeniu przez owady. Należy jednak pamiętać, iż olejek melisowy stężony podrażnia skórę, wobec czego stosuje się go tylko w niewielkich dawkach. Natomiast jest to cenny środek w leczeniu schorzeń skórnych, na przykład egzemy.
W przemyśle perfumeryjnym olejek melisowy stosowany jest sporadycznie, ze względu na znaczną jego cenę oraz częste zafałszowania. W kosmetyce, podobnie jak w medycynie, chętnie stosuje się liście i ziele melisy. Ze względu na jej uspokajające działanie stanowi ona doskonały składnik kąpieli. Kąpiele te działają odświeżająco, odkażająco i pozostawiają przyjemny zapach na skórze.
Napary melisowe wykorzystuje się w płukankach przeznaczonych do pielęgnacji włosów przetłuszczających się, z łupieżem. Przywracają one zdrowy wygląd włosom, i co nie jest bez znaczenia, pozostawiają przyjemny zapach.
Do cery tłustej i porowatej można zastosować tonik z melisy. Przygotowujemy go z naparu melisowego i alkoholu 60 %. Kosmetyk ten działa ściągające, kojąco oraz regenerująco na cerę z wymienionymi problemami.
W przemyśle mydlarskim wykorzystuje się liście melisowe ze względu na ich
zapach i działanie ściągające oraz przeciwzapalne.
Dorota Krystyna Pastok
mgr farmacji |