Tymianek pospolity
W starożytnej Grecji tymianek uznawano za symbol odwagi i siły. Dodawano go do potraw, sporządzano z niego leki. W starożytnym Egipcie olejkiem tymiankowym balsamowano zwłoki. Tymianek został też wybrany przez wróżki, jako magiczne zioło. Szczypta tego ziela zalana wrzątkiem stwarzała mgiełkę, poprzez którą można było zobaczyć wróżki.
Ten półkrzew znany jest na całym obszarze Morza Śródziemnego, a także w północnej Ameryce i południowej Afryce. W Polsce poznano go od momentu panowania królowej Bony. W tamtych czasach przyjął się zwyczaj ofiarowania przez damy ziela tymianku swoim wybrańcom, szykującym się na wyprawy zbrojne. Ponadto kąpielom tymiankowym przypisywano moc powiększania biustu.
Roślina ta ma różnorodne zastosowanie. Niezwykle cenna jest dla pszczelarstwa. Miód tymiankowy stanowi uzupełnienie leczenia schorzeń układu oddechowego: grypy, anginy. Tymianek to także wspaniała roślina ozdobna i aromatyczna, która doskonale nadaje się do obsadzania w ogrodzie miejsc mało żyznych i słonecznych.
Thymus vulgaris charakteryzuje się czterokanciastą łodygą, małymi szarozielonymi i podłużnie owalnymi listkami oraz barwnymi (od bladopurpurowych do lila) kwiatami. Należy do rodziny Labiatae (wargowych). Podobna w wyglądzie botanicznym, ale słabsza w działaniu leczniczym jest macierzanka piaskowa Thymus serpyllum. Surowcem niezwykle wartościowym jest ziele tymianku.
Zawiera ono znaczne ilości olejku eterycznego oraz garbniki, flawonoidy (luteolina), kwasy polifenolowe, trójterpeny, saponiny, gorycze, kwasy triterpenowe (oleanolowy, ursulowy), sole mineralne. Podstawowym składnikiem olejku tymiankowego jest tymol, któremu przypisuje się silne działanie drażniące skórę, a także działanie przeciwbakteryjne, przeciwrobacze. Inne jego składniki to: karwakrol, cyneol, cymen, alfa - pinen, linalol, octan linalolu, borneol.
Jako przyprawa wysoce ceni się go za podnoszenie walorów smakowych potraw, do których jest dodawany.
W medycynie również wykorzystuje się ziele i olejek tymiankowy. Ziele charakteryzuje się silnym działaniem aseptycznym, stąd jego zastosowanie w dolegliwościach ze strony układu oddechowego. Działa także wykrztuśnie i rozkurczowo, co pozwala na odkrztuszanie zalegającej flegmy z płuc. Tę właściwość wykorzystano do wyrobu syropów przeciwkaszlowych i wykrztuśnych. Ziele tymianku ma właściwości przeciwzapalne, bakteriobójcze, grzybobójcze. Wszelkie preparaty stosowane doustnie stosuje się w niedokrwistości, krwawieniach wewnętrznych, bolesnym miesiączkowaniu czy zaburzeniach cyklu. Ponadto w nieżycie żołądka, podrażnieniu jelit, dolegliwościach wątrobowych, w biegunce, nerwicy wegetatywnej, robaczycy. Jest także jednym z kilku składników mieszanki przeciw lambliom. W postaci płukanek stosuje się go w stanach zapalnych jamy ustnej, odmrożeniach, złamaniach, a także w stanach zapalnych pochwy i sromu. Kompresy, maści przynoszą ulgę w reumatyzmie, bólach korzonkowych ponieważ działają drażniąco na zakończenia nerwowe, powodując ich przekrwienie a tym samym zwiększają dopływ krwi. Krople tymiankowo-macierzankowe są godne polecenia dla dzieci słabych, wyczerpanych nerwowo i z krzywicą.
Olejek tymiankowy posiada silne właściwości przeciwrobacze. Dobre wyniki osiąga się przy leczeniu tęgoryjca (tasiemca) dwunastnicy. Ponadto olejek działa przeciwbakteryjnie i drażniąco na skórę. Dobre efekty uzyskuje się w infekcji płuc i bólach reumatycznych, artretyzmie stosując nacierania. Może być także pomocny w ukąszeniach przez owady. Tymol podstawowy składnik olejku stosuje się w stomatologii, do przemywania ran i kanałów zębowych.
Należy jednak pamiętać, iż jest to olejek o silnym działaniu. Zbyt długie i częste stosowanie może być przyczyną wymiotów, nudności, stanów zapalnych żołądka.
W kosmetyce, podobnie jak w medycynie znajdują zastosowanie: ziele i olejek tymiankowy. Roślina ta jest składnikiem wielu kosmetyków naturalnych przeznaczonych do pielęgnacji cery tłustej, zniszczonej lub z trądzikiem. Działa odkażająco, przeciwzapalnie i oczyszczająco na skórę ciała. Wyciągi tymiankowe pomocne są w leczeniu łupieżu, łojotokowego zapaleniu skóry oraz nadmiernemu przetłuszczaniu się włosów. W połączeniu z innymi składnikami roślinnymi, na przykład z rozmarynem, stanowią płukankę przeznaczoną do włosów przetłuszczających się. Są także składnikiem mydeł i perfum. Wchodzą w skład past do zębów, które działają przeciwbakteryjnie i zapachowo. Firma A.T.W. proponuje BIOPASTĘ, która jest niezwykle pomocna w utrzymaniu higieny jamy ustnej u osób z paradontozą. Biopasta oprócz wyciągu z tymianku, zawiera wyciąg z aloesu, szałwi, arniki górskiej i tataraku. Jest godna polecenia dla osób o wrażliwych dziąsłach oraz z tendencją do odkładania się kamienia nazębnego. Bardzo istotą właściwością tej pasty jest też to, iż nie niszczy szkliwa i zapobiega stanom zapalnym przyzębia i dziąseł. Wykorzystało również tymianek w żelu do demakijażu w żelu do mycia twarzy i żelu do mycia ciała w serii Antystres.
Ziele tymianku, ze względu na aromatyczny zapach, może posłużyć jako naturalny dezodorant domowy.
Należy pamiętać, aby wypróbować kosmetyki, które są perfumowane olejkiem tymiankowym, zanim zaczniemy je używać, gdyż obecność w nich tymolu, może wywołać podrażnienia.
Dorota Pastok-Chomicka |
I SUPLEMENTY DIETY
